Doktora Tezim – Şir‘a-i Manzûme

2015 yılında başladığımız doktora tezimizi 22.01.2021 tarihinde tamamladık.

ÖZET

İŞLER, Necati, Muhammed b. İbrahim’in Manzûm Şir‘atü’l-İslâm Tercümesi (Şir‘a-i Manzûme)(İnceleme-Tenkitli Metin), Doktora Tezi,
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Zülfikar GÜNGÖR, Ankara 2021.

Muhammed b. İbrahim, 15 ve 16. yüzyıllarda yaşamış bir şairdir. Ulaşabildiğimiz tek eseri Şir‘a-i Manzûme’dir. Bu eser, meşhur Hanefî âlimi İmâmzâde’nin (ö. 573/1177) Şir‘atü’l-İslâm adlı eserinden 911/1506’da Türkçeye manzum olarak tercüme edilmiştir. Şir‘atü’l-İslâm, Arapça olarak telif edilen bir ilmihâl ve ahlâk kitabıdır. Bu eser, Osmanlı toplumu ve âlimleri arasında çok rağbet görmüştür. Bu çalışmamızın birinci bölümünde Şir‘atü’l-İslâm’ın şerh ve tercümeleri tanıtılmıştır. Diğer bölümlerinde ise Şir‘a-i Manzûme’nin muhteva incelemesi ve tenkitli metni yer almaktadır.  

Türk Edebiyatı’nın en hacimli manzum ilmihâli olan Şir‘a-i Manzûme 8442 beyitten oluşmaktadır. Çalışmamızda eserin altı nüshasına ulaşılmıştır. Şeçilen üç nüshadan tenkitli metin oluşturulmuştur. Mesnevî nazım şekliyle telif edilen eser, Sultan II. Bâyezîd’e (1481–1512) ithaf edilmiştir. Los Angeles nüshasının sonunda şairin Eceabatlı olduğu bilgisine yer verilmektedir. Türkçenin yanında Arapça ve Farsça ile de şiir yazabilen Muhammed b. İbrahim, müştak, müteradif ve cinaslı kelimeleri eserinde ustalıkla kullanmıştır. Şairimiz kaynak esere bağlı kalmakla birlikte kendi katkılarını da eserine yansıtmıştır. Dînî içerikli mesnevîler grubuna giren Şir‘a-i Manzûme’de birçok ayet ve hadisin de manzum tercümesi vardır.

Anahtar Kelimeler: Türk-İslâm Edebiyatı, Şir‘a-i Manzûme, Manzum Şir‘atü’l-İslâm Tercümesi, Muhammed b. İbrahim, İmâmzâde, İlmihâl, Dînî Şiir, 15 ve 16. Yüzyıllar.

ABSTRACT

İŞLER, Necati, Muhammed b. Ibrahim’s Poetic Shir‘at al-Islām Translation (Shir‘a-i Manzūme)( Review And Critical Text), PhD Dissertation,
Thesis Advisor: Prof. Dr. Zülfikar GÜNGÖR, Ankara 2021.

Muhammed b. İbrahim is a poet who lived in the 15th and 16th centuries. His only work which we can reach is Shir‘a-i Manzūme. It was translated from famous Hanafî scholar Imāmzadāh (d. 573/1177) Shir‘at al-Islām into Turkish as a poem in 911/1506. Shir‘at al-Islām is a book of ilmihāl (catechism) and ethics written in Arabic. It was very popular among Ottoman society and scholars. In the first part of this study, the commentary and translations of Shir‘at al-Islam are introduced. In other chapters, there is content review and critical text of Shir‘a-i Manzūme.

The longest poetic ilmihāl (catechism) in Turkish Literature, Shir‘a-i Manzūme is consists of 8442 couplets. Six copies of the work were reached in our study. Critical text was created from three copies selected. The work, which is written in form of the mathnawï, was dedicated to the ottoman Sultan Bâyezîd II (1481–1512). At the end of the Los Angeles copy of Shir‘a-i Manzūme, it is stated that the poet was from Eceabat. Muhammed b. Ibrahim, who could write poetry in Arabic and Persian besides Turkish, skillfully used derivations, synonymous and puns in his work. Along with adhering to the source, he reflected his contributions to his work. There are also translations of many Quran verses and hadiths in Shir‘a-i Manzūme which is included in the religious group of mathnawïs.

Keywords: Turkish-Islamic Literature, Shir‘a-i Manzūme, Translation of Shir‘at al-Islam, Muhammed b. Ibrahim, Imāmzādah, Ilmihāl, Catechism, Religious Poetry, 15th and 16th Century.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*